Posts tagged ‘Decentralization’

May 23, 2016

Demokratik Özerklik: Ne kadar Özerk? Ne kadar Demokratik?

by Nuhat Muğurtay

Kaynak: http://goo.gl/AyCPH6

[Editörlerin Notu: Azad Alik’te, Türkiye’nin inançlar, etnisiteler ve bölgelerarası eşitlik sorunlarına ve Türkiye Kürdistan’ı dahil yerinden yönetime ilişkin çözüm önerileri de içerecek yazı dizisinin 3. bölümünü yayımlıyoruz. Dizinin ilk iki bölümü Harran Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Nazım Kadri Ekinci’nin daha önce Serbestiyet’te de yayımlanmış yazılarından oluşuyordu. Bu yazılara HerkesİçinÖzerklik sayfasından erişebilirsiniz.]

Nuhat Muğurtay*

Demokratik özerklik kavramı son yıllarda gündemde sıkça kendisine yer bulan fakat ne olduğu konusunda bir uzlaşmanın olmadığı siyasal kavramlardan sadece bir tanesi. Kavramın önemi çözüm/çatışmasızlık sürecinde ve öncesinde Kürt sorununun siyasi çözümü için gündemleşmesinden geliyor. Ana akım Kürt siyaseti demokratik özerkliği  geleneksel egemenlik kuramları ile açıklanabilen özerklik, federasyon, konfederasyon ve bağımsızlık gibi kavramlar üzerinden tartışmış olsaydı kavram kargaşası neredeyse hiç yaşanmayacaktı.  Fakat ana akım Kürt hareketinin kavramı ortaya koyuş şekli geleneksel egemenlik kuramlarına çok mesafeli olmakla birlikte,  zaman içinde sürekli evrimleşmekte ve değişmektedir. Kavramın geleneksel güç ve yetki paylaşımını öngören kuramlara karşı masafeli, hatta yer yer karşıt olmasının sebebi hem siyasi manevra alanını geniş tutması hem de kuramsal olarak farklı yönlere esneyebilmesidir. Kavramın tanımlandığı ucu açık metinler ana akım Kürt siyasetinin kimi zaman ancak bağımsız bir devletin elde edebileceği yetkileri talep etmesine, bazen sadece kültürel haklar ve demokratik belediyeciliği gündeme getiren bir siyasi çözümü gündemleştirmesine sebep oluyor. Bu yazıda ana akım Kürt Siyaseti içerisinde adem-i merkeziyetçilik tartışmasının izlerini sürmekle birlikte, kavramın içeriğinin geldiğimiz noktada daraldığını iddia edeceğiz.

Türkiye’deki diğer Kürt siyasi hareketlerinin adem-i merkezileşme algısına bakacak olursak, taleplerin ve siyasetin daha net ve tanımlanabilir olduğunu görürüz; Hak-Par kendi parti programında açıkça federasyon talebini dile getirmekte, federe yönetimle merkezi yönetim arasındaki görev paylaşımını çok net ifade etmektedir: “Türkiye’nin siyasi ve idari yapısı federal bir tarzda yeniden yapılanmalı. Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölge olmak üzere, ekonomik, sosyal ya da toplumsal farklılıkların gerektirdiği diğer bölgelerde federe yapılar kurulmalı. Diplomasi, ulusal güvenlik, maliye gibi ulusal ölçekli hizmetlerin dışında kalan; eğitim, sağlık, ulaşım, asayiş gibi hizmetler federe bölgelerde seçilecek bölgesel meclislerin yetki alanına bırakılmalı.”[i] Görüldüğü gibi burada sınırlar çok net ifade edilmekte ve neyin talep edildiği de daha açık ifade edilmektedir. Hatta 2007’de KADEP Genel Başkanı merhum Şerafettin Elçi şunları söyleyecektir: “Bir kere Demokratik Özerklik diye bir kavram ne ne idari bilimlerde ne de siyasi literatürde yok. İdari özerklik diye bir şey var. Öteki Öcalan’ın kullandığı bir kavram. Netlik de yok. Ama federatif sistemin siyaset biliminde, Anayasa Hukuku’nda bir karşılığı var ve bilinen bir yönetim modelidir. Bu daha net ve ileri bir aşamadır.”[ii]  Ana akım Kürt siyaseti ile ilişkili farklı organlar tarafından yayınlanan özerklik metinlerinde ise yine muğlaklıklar göze çarpmaktadır.

Demokratik özerklik nedir?’ diye sorduğumuzda Öcalan’ın yazdığı kitaplardan,  KCK’nin belgelerine kadar farklı versiyonlar cevap olarak karşımıza çıkmaktadır. Adem-i merkeziyet ile ilgili hazırlanmış en net ifadelerin BDP’nin 2013’te Meclis Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na sunduğu anayasa taslağında yer aldığı söylenebilir. Farklı demokratik özerklik metinleri var olmakla birlikte, her bir metin karşılaştırmalı okunduğunda kavramdan ne kast edildiği konusunda henüz bir konsensüse varılmadığı görülmektedir.

Yanı sıra bugünkü hendekler üzerinden yapılan öz yönetim tartışması özerkliği kurucu politikanın yüklemi değil, karşıtlık politikasının yüklemi yapmaktadır. Hendekler ve şiddet

read more »

%d bloggers like this: